ŞEMA TERAPİ
ŞEMA TERAPİ VE ŞEMALAR
Tekrarlayan Duyguların Ardındaki Şemalar
Şema terapi, yalnızca bugünkü davranışlarımızı değil; o davranışların altında yıllardır taşınan görünmez duygusal izleri anlamaya çalışan derin bir terapi yaklaşımıdır. İnsanın neden aynı acıları tekrar tekrar yaşadığını anlamaya çalışan derin bir iç dünya haritasıdır.
Jeffrey Young’ın geliştirdiği şema terapi yaklaşımında şemalar, çocuklukta karşılanmayan temel duygusal ihtiyaçların yetişkinlikteki izleri olarak görülür.
Bazıları ne kadar başarılı olsa da yetersiz hisseder.
Bazıları herkes için yaşarken kendisini unutmuştur.
Bazıları ise sevilmek için hep güçlü görünmek zorunda olduğuna inanır.Bazıları ilişkilerde sürekli terk edilir gibi hisseder.
Çünkü insan çoğu zaman yalnızca yaşadığı olaya değil, o olayın geçmişte dokunduğu yarasına tepki verir.
Bazı insanlar neden sürekli terk edilmekten korkar?
Neden bazıları ne yaparsa yapsın kendini yetersiz hisseder?
Neden sevildiği halde sevilmediğine inanır?
Neden hep aynı ilişki döngülerinin içinde kaybolur?
Şema terapi, tam da bu tekrar eden duygusal örüntülerin kökenine iner.
Bu yaklaşım, psikolog Jeffrey Young tarafından geliştirilmiştir. Young’a göre çocukluk döneminde karşılanmayan temel duygusal ihtiyaçlar, kişinin zihninde “şema” adı verilen derin inanç kalıpları oluşturur.Bu kalıplar yalnızca düşünce değildir; kişinin kendisini, diğer insanları ve dünyayı algılayış biçimine dönüşür.Ve çoğu insan hayatını farkında olmadan bu şemaların içinden yaşamaya başlar.Ve insan büyüse bile, o çocukluk yaralarının etkisi çoğu zaman bilinçdışı şekilde devam eder.
Bazı Yaralar Sessizce Hayatı Yönetir
Bir çocuk düşünelim…
Duyguları sürekli küçümsenen bir çocuk zamanla:
“Duygularım önemli değil.”
şemasını geliştirebilir.
Sürekli eleştirilen bir çocuk:
“Ben yetersizim.”
inancını taşıyabilir.
Sevgi koşullu verilmişse kişi ilerleyen yaşlarda:
“Ancak mükemmel olursam sevilirim.”
duygusunu yaşayabilir.
Ve yıllar sonra kişi bunun çocuklukla bağlantısını fark etmese bile; ilişkilerinde, iş hayatında, kendilik algısında aynı acıyı yeniden üretmeye devam eder.
Şema terapi yalnızca düşünceleri değiştirmeye çalışmaz.
Duygunun kökenine inmeye çalışır.
Çünkü bazı yaralar mantıkla değil, deneyimle oluşmuştur.
Bu nedenle şema terapide yalnızca konuşma değil; duygu odaklı çalışmalar, imgeleme teknikleri, iç çocuk çalışmaları ve terapi ilişkisinin kendisi de iyileştirici bir alan haline gelir.
Hayatınızı Yöneten Şemaları Tanıyın→
Her şema, kişinin iç dünyasında farklı bir yaraya temas eder.
- Terk Edilme
- Güvensizlik / Kötüye Kullanılma
- Duygusal Yoksunluk
- Kusurluluk / Utanç
- Sosyal İzolasyon / Yabancılaşma
- Bağımlılık / Yetersizlik
- Hastalıklar ve Tehlikeler Karşısında Dayanıksızlık
- İç İçe Geçme / Gelişmemiş Benlik
- Başarısızlık
- Haklılık / Büyüklenmecilik
- Yetersiz Özdenetim
- Boyun Eğicilik
- Kendini Feda
- Onay Arayıcılık
- Karamsarlık / Kötümserlik
- Duyguları Bastırma
- Yüksek Standartlar / Aşırı Eleştiricilik
- Cezalandırıcılık
Terk edilme şeması
“Kendimi sonunda yalnız bırakılmış bulurum.”
• Kusurluluk şeması
“Ben sevilmeye değer biri değilim.”
• Duygusal yoksunluk şeması
“Kimse beni gerçekten anlamaz.”
• Yetersizlik şeması
“Başarısız olacağım.”
• Boyun eğicilik şeması
“Kendi ihtiyaçlarımı söylersem sorun çıkar.”
• Yüksek standartlar şeması
“Hata yapmamalıyım.”
ŞEMALARINIZI KEŞFEDİN / DETAYLAR→
İçinizde Taşıdığınız Görünmez Hikâyeler
İnsan çoğu zaman hayatı boyunca yalnızca olaylarla değil, kendi şemalarıyla da mücadele eder.
Bazen biri mesaj atmadığında yaşanan yoğun kaygı yalnızca “mesaj atmama” değildir.
Belki yıllar önce hissedilen terk edilme duygusunun yeniden canlanmasıdır.
Bazen bir eleştiri yalnızca eleştiri değildir.
Çocukken sürekli yetersiz hissettirilen bir zihnin eski yarasına dokunur.
Şema terapi kişinin kendisini suçlamasını değil, kendisini anlamasını hedefler.
Çünkü iyileşme çoğu zaman:
“Kendimde ne sorun var?”
sorusundan değil,
“Bu duyguyu ilk ne zaman hissettim?”
sorusundan başlar.
Şema terapi sürecinde kişi yalnızca bugünkü davranışlarını değil; o davranışları yöneten görünmez iç sesi de fark etmeye başlar.
Ve zamanla insan şunu öğrenir:
Çocukken geliştirdiği her savunma, bir zamanlar hayatta kalmak için gerekliydi.
Ama bugün aynı savunmalar, kişinin yaşamını daraltıyor olabilir.
İyileşme bazen yeni biri olmak değil; yıllardır korkuyla yaşayan tarafın ilk kez güvende hissedebilmesidir.